thema’s

Landschappen
Het landschap is een belangrijk thema in het werk van Wil Friesen. Zijn landschapsbeelden hebben bijna altijd een geheimzinnige inhoud. Nooit gaat het bij hem om de volmaakte schoonheid van de natuur. Zijn werken lijken slordig te zijn afgewerkt, met vegen, gedeeltelijk weggevallen of vervaagde beelden, daaroverheen soms rood geverfde krassen of druipers. Meestal overheersen sobere kleuren. Onheilspellend zijn ze misschien wel. Ze geven de kijker het gevoel dat de landschappen meer weten dan ze laten  zien.
Voor Wil Friesen zijn het de hoeders van geheimen. De natuur, de bomen, de struiken, de vlaktes in de landschappen, zij weten wat er op de plekken in hun nabijheid is gebeurd, zij kennen de geheimen. In de aard van hun zijn ligt het vermogen om de sporen van gebeurtenissen in het landschap langzaam maar zeker te verbergen. De planten, bomen en struiken, ze zeggen niets en groeien door. De sporen verweken in de door regen verzadigde bodem.  De wind verwaait de zandkorrels en legt ze als een nieuwe laag over de plek waar het gebeurde. Zand erover….
De eeuwige kringloop van de natuur, leven-dood-leven. Het geeft zekerheid, vertrouwen, juist in het leven!

 


 

Oudland
De Oudland-werken zijn zonder camera gemaakt. Toch roepen de beelden sterke associaties op met landschappen. De consequent aangebrachte illusie van een horizon, die het beeld doormidden deelt, draagt daar in sterke mate aan bij. De werken zijn tot stand gekomen door gebruikmaking van analoge fotografische technieken. Er is geen camera gebruikt. De beelden zijn gemaakt door traditioneel fotopapier bloot te stellen aan het volle licht. Vervolgens worden min of meer tegelijk twee aan elkaar tegengestelde fotografische chemicaliën – ontwikkelaar en fixeer – op het belichte papier aangebracht. Iedereen die iets weet van de analoge fotografische processen heeft geleerd dat fixeer absoluut niet in aanraking mag komen met ontwikkelaar. De ontwikkelaar zorgt er immers voor dat de belichte zilverhalogeniden (het lichtgevoelige materiaal in de fotografische emulsie) worden omgezet in het uitgebreide scala van grijstinten. De fixeer zorgt er juist voor dat de zilverhalogeniden oplossen en niet meer kunnen worden omgezet in zwarte of grijstinten.
Zoals de Oudland-serie laat zien kan er ook op een andere manier dan de voorgeschreven wijze gebruik worden gemaakt van de eigenschappen van fotografische materialen. De typische sepia kleuren zijn een direct gevolg van de toegepaste werkwijze.

 

oudland42 201312


 

Emulsie erosies
Het analoge fotografische materiaal kan op velerlei wijze worden gebruikt. Voor wie het wil onderzoeken biedt het eindeloze mogelijkheden om op niet voor de hand liggende manieren tot boeiende beelden te komen.
Het ligt in de werkwijze van Wil Friesen opgesloten om, ten minste een (klein) deel, van deze mogelijkheden te gebruiken. Zo heeft zijn onderzoek naar de eigenschappen van de fysieke beeldlaag van de analoge foto hem onder andere gebracht bij de mogelijkheid om deze beeldlaag in zijn samenstelling te veranderen. Dat kan uiteraard op veel manieren. Ga er maar met een scherp mes overheen… Maar het kan ook door een traditionele foto enkele dagen tot een week, in een bak met water te leggen. De emulsie wordt zacht en als er niets wordt gedaan drijft de beeldlaag in stukjes van de papieren drager af. Maar als de foto op tijd uit het water wordt gehaald kan de emulsie als inkt of verf worden gebruikt. En kunnen er tekeningen worden gemaakt of mono-prints. Of de zachte emulsielaag kan worden gereduceerd door er een vloeipapier stevig in direct contact mee te brengen en het vervolgens weer terug te nemen. Door met harde voorwerpen (bijv. een stomppuntig stukje hout) over het vloeipapier te krassen of ‘tekenen’ kan de weke beeldlaag ook worden beïnvloed (mono-print principe).
De door de langdurige inwerking van water week geworden emulsielaag kan ook tot een nieuwe ordening leiden van de fysieke bestanddelen van de emulsielaag op de papieren drager. Soms ontstaan hierbij heel fijn generfde structuren. Het moment waarop de foto uit het water wordt gehaald is heel belangrijk.
Bij het werken met weke emulsie geldt vrijwel altijd dat het uiteindelijk resultaat (deels) ook het gevolg is van toeval. Er kan maar beperkt worden gestuurd tijdens dit proces. Dit past ook wel in de werkwijze van Wil Friesen. Zeker omdat hij het toeval tot zijn beeldvormende partner heeft verklaard. Hoe het ook zij, voor hem staat voorop dat het resultaat associaties met het landschapsbeeld moet oproepen.  En dat lukt niet altijd…

 

emulsie erosie, 2014


 

Nabeelden
Het project nabeelden, voluit ‘na-beelden/voor-beelden’, is begonnen met het verzamelen van kruisbeelden. Hij laat zich er zelf niet over uit maar deze keuze heeft ongetwijfeld te maken met het in zijn jeugd alom aanwezige roomse milieu in het katholieke Brabant waar hij is geboren en getogen.  Zonder overigens op dat moment te weten wat er mee te doen stond vast dat de kruisbeelden uitgangspunt moesten worden voor een kunst-installatie.
Het opbouwen van de verzameling was een ding maar de vraag wat er mee te doen was van een andere orde. Het antwoord op deze vraag werd gaandeweg duidelijk. Vanaf het begin heeft Wil Friesen consequent de corpussen van het kruis afgehaald. In sommige gevallen zijn daarbij op het houten kruis nog heel duidelijk de contouren te zien van de verwijderde corpus. Door de inwerking van tijd en licht heeft de corpus een ‘na-beeld’ achtergelaten. Deze ontdekking intrigeerde hem, vooral ook omdat het analogische fotografische principe eveneens is gebaseerd op tijd en licht. Hij is toen begonnen met het maken van fotografische na-beelden. Eerst langs de klassieke weg van het fotogram op traditioneel fotopapier. Later met behulp van de cyanotype-techniek. En van het een kwam het ander.

Nog steeds is hij bezig met maken van na-beelden. Alle mogelijke technieken worden ingezet. Niet alleen fotografische, maar ook grafische technieken. En bij alle technieken is het doel om series van 33 na-beelden te maken. Zolang het project niet is afgesloten zal het, wanneer zich de geschikte gelegenheid maar vooral de geschikte locatie aandient, te zien zijn in wisselende installatie-varianten.

 

daglichtexposures 2016_6luik


 

Glasnegatieven
Wil Friesen heeft een aantal jaren geleden een vrij grote partij glasnegatieven kunnen verwerven. De staat waarin hij ze heeft overgenomen was ronduit slecht. Aan elkaar geplakte stapeltjes in door vocht aangetaste kartonnen doosjes die op hun beurt weer in een versleten rieten mandje waren opgeborgen. De negatieven zijn uit België afkomstig en dateren waarschijnlijk uit de jaren dertig, veertig van de vorige eeuw. Ze moeten een hele lange tijd onder de meest barre omstandigheden in een vochtige omgeving zijn bewaard. De in doosjes opgeborgen glasnegatieven waren vrijwel allemaal aan elkaar geplakt. In veel gevallen was de emulsie aangetast terwijl het van elkaar los maken van de negatieven de emulsie nog verder beschadigde. Hoewel het allemaal studioportretten zijn, gemaakt met een grootformaat platencamera, hebben de negatieven geen kunsthistorische waarde. Daarvoor zijn ze teveel beschadigd en is ook de kwaliteit van de opnames twijfelachtig. Het is ook niet duidelijk of het hier om het werk van een beroepsfotograaf gaat. Ze zijn niet genummerd of anderszins gekenmerkt voor archivering. Een beroepsfotograaf hanteert meestal wel een systeem met behulp waarvan hij negatieven kan terugvinden. Misschien werd het fotograferen als nevenactiviteit uitgeoefend. En daardoor was het ook betaalbaar voor de gewone mens. Want het zijn gewone mensen die zich hebben laten portretteren.
Ongeacht de onbeantwoorde vragen over de herkomst zijn de glasnegatieven van onschatbare waarde voor Wil Friesen. De beschadigingen die in de loop van de tijd zijn ontstaan vormen voor hem een waardevolle toevoeging. Als je zijn portfolio bekijkt, waarin eigenlijk geen enkel ‘perfect’ fotowerk is te zien, is dat ook wel te begrijpen. De partij glasnegatieven was, en is nog steeds, een grote uitdaging voor hem om er iets mee te doen dat het tot zijn werk maakt en niet tot het werk van de Belgische fotograaf die de portretten heeft gemaakt. Intussen zijn er twee varianten gemaakt en gaat de zoektocht verder.

 


statement
cv
terug